多 - đa
三多 tam đa

Từ điển trích dẫn

1. Ba thứ nhiều, dùng trong lời chúc tụng của người Trung Quốc, gồm "đa phúc" 多福, "đa thọ" 多壽 và "đa nam tử" 多男子.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ba thứ nhiều ở đời. Gồm Đa phúc, Đa lộc và Đa thọ ( nhiều con cháu, nhiều tiền bạc do chức vụ cao, và nhiều tuổi ).

▸ Từng từ: 三 多
增多 tăng đa

tăng đa

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

tăng thêm, tăng lên

Từ điển trích dẫn

1. Tăng thêm, thêm nhiều. ☆ Tương tự: "gia đa" 加多, "tăng gia" 增加. ★ Tương phản: "tài giảm" 裁減, "giảm thiểu" 減少. ◇ Khổng An Quốc 孔安國: "Cánh dĩ trúc giản tả chi, tăng đa phục sanh nhị thập ngũ thiên" 更以竹簡寫之, 增多伏生二十五篇 (Thư kinh 書經, Tự 序) Lại lấy thẻ tre viết, phục hồi tăng thêm được hai mươi lăm thiên.

▸ Từng từ: 增 多
士多 sĩ đa

Từ điển trích dẫn

1. Tiệm tạp hóa, cửa hàng. § Dịch âm tiếng Anh "store".

▸ Từng từ: 士 多
多事 đa sự

đa sự

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

nhiều chuyện, lắm sự, hay gây phiền toái

Từ điển trích dẫn

1. Nhiều việc, nhiều chuyện xảy ra, lắm sự biến. ◇ Trang Tử 莊子: "Đa nam tử tắc đa cụ, phú tắc đa sự, thọ tắc đa nhục" 多男子則多懼, 富則多事, 壽則多辱 (Thiên địa 天地) Nhiều con trai thì nhiều sợ, giàu thì nhiều việc, sống lâu thì lắm nhục.
2. Làm nhiều việc thừa, làm những việc không đâu, đa quản nhàn sự 多管閒事. ◇ Trang Tử 莊子: "Kim tử kí thượng vô quân hầu hữu ti chi thế, nhi hạ vô đại thần chức sự chi quan, nhi thiện sức lễ nhạc, tuyển nhân luân, dĩ hóa tề dân, bất thái đa sự hồ?" 今子既上無君侯有司之勢, 而下無大臣職事之官, 而擅飾禮樂, 選人倫, 以化齊民, 不泰多事乎 (Ngư phủ 漁父) Nay ông đã: trên thì không có quyền thế của thiên tử hay chư hầu có quan ti, dưới thì không có quan viên của đại thần phải giao chức vụ, thế mà tự chuyên sửa lễ nhạc, tuyển lựa nhân luân, để giáo hóa dân chúng, chẳng cũng là làm nhiều chuyện quá sao?

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhiều chuyện, hay dính dấp vào chuyện người khác.

▸ Từng từ: 多 事
多元 đa nguyên

Từ điển trích dẫn

1. Đa chủng, đa dạng. ◎ Như: "hiện đại xã hội trung, gia đình hình thái dĩ phi thường đa nguyên" 現代社會中, 家庭形態已非常多元.

▸ Từng từ: 多 元
多党 đa đảng

đa đảng

giản thể

Từ điển phổ thông

nước có nhiều đảng phái

▸ Từng từ: 多 党
多分 đa phân

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đại khái, ước chừng.

Từ điển trích dẫn

1. Phần lớn.
2. Đại khái, ước chừng. ◇ Vô danh thị 無名氏: "Khán khán tha khí sắc, hải! Dã khả liên, đa phần yếu ô hô liễu dã" 看看他氣色, 嗨! 也可憐, 多分要嗚呼了也 (Hợp đồng văn tự 合同文字, Đệ nhất chiết) Coi thần sắc nó kìa, than ôi! Cũng tội nghiệp, coi bộ gần chết rồi.

▸ Từng từ: 多 分
多半 đa bán

Từ điển trích dẫn

1. Đại đa số, phần lớn. ☆ Tương tự: "đa số" 多數.
2. Đại khái. ☆ Tương tự: "đa quản" 多管.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Quá nửa. Hơn nửa.

▸ Từng từ: 多 半
多变 đa biến

đa biến

giản thể

Từ điển phổ thông

hay thay đổi, dễ thay đổi, không kiên định

▸ Từng từ: 多 变
多士 đa sĩ

Từ điển trích dẫn

1. Bánh mì nướng (lát mỏng). § Dịch âm tiếng Anh "toast"; tiếng Pháp: "pain grillé".

▸ Từng từ: 多 士
多妻 đa thê

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhiều vợ.

▸ Từng từ: 多 妻
多少 đa thiểu

đa thiểu

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

bao nhiêu

Từ điển trích dẫn

1. Nhiều hay ít, bao nhiêu. ◇ Mạnh Hạo Nhiên 孟浩然: "Dạ lai phong vũ thanh, Hoa lạc tri đa thiểu" 夜來風雨聲, 花落知多少 (Xuân hiểu 春曉) Đêm qua (nghe) tiếng mưa gió, Hoa rụng không biết nhiều hay ít?
2. Nhiều lắm.
3. Hoặc nhiều hoặc ít. ◇ Văn minh tiểu sử 文明小史: "Thị tang tử đích tình nghị, đa thiểu bang trợ ta, dã vị khả tri" 是桑梓的情誼, 多少幫助些, 也未可知 (Đệ tam thập nhất hồi) Đó là tình nghĩa xóm làng, giúp đỡ nhau hoặc nhiều hoặc ít, chưa biết được.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đa ít. Nhiều hay ít — Bao nhiêu.

▸ Từng từ: 多 少
多年 đa niên

đa niên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

nhiều năm

▸ Từng từ: 多 年
多心 đa tâm

Từ điển trích dẫn

1. Nghi ngờ.
2. Mang lòng dạ khác, phản phúc. ★ Tương phản: "nhất tâm" 一心.

▸ Từng từ: 多 心
多忙 đa mang

Từ điển trích dẫn

1. Nhiều việc rối rít. ◎ Như: "đa mang thì đại" 多忙時代.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Rất bận rộn, lòng dạ rối bời ( không phải Đa mang của tiếng Việt ).

▸ Từng từ: 多 忙
多情 đa tình

Từ điển trích dẫn

1. Giàu tình cảm. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Khổng Minh tự thị đa tình, nãi Công Cẩn lượng trách, tự thủ tử nhĩ" 孔明自是多情, 乃公瑾量窄, 自取死耳 (Đệ ngũ thập thất hồi) Khổng Minh vẫn là người giàu tình cảm, chỉ vì Công Cẩn hẹp hòi, tự rước lấy cái chết đó thôi. ☆ Tương tự: "trọng tình" 重情. ★ Tương phản: "bạc tình" 薄情, "bạc hãnh" 薄倖, "quả tình" 寡情, "vô tình" 無情.
2. Tình nhân. ◇ Vĩnh nhạc đại điển 永樂大典: "Vị tri hà nhật, tái dữ đa tình hoan hội?" 未知何日, 再與多情歡會 (Hoạn môn tử đệ 宦門子弟) Chưa biết ngày nào, lại được cùng tình nhân hoan hội?

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhiều tình cảm — Dễ yêu thương, gặp người nào vừa ý đều có thể yêu.

▸ Từng từ: 多 情
多愁 đa sầu

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Hay buồn rầu. Cũng nói đa sầu đa cảm ( hay buồn rầu và xúc động bởi những chuyện nhỏ, không đáng ).

▸ Từng từ: 多 愁
多感 đa cảm

Từ điển trích dẫn

1. Dễ thương cảm, nhiều cảm xúc.
2. Đa tạ, rất cảm ơn. ◇ Thủy hử truyện 水滸傳: "Tự tòng thứ phối Giang Châu, kinh quá chi thì, đa cảm Triều đầu lĩnh tịnh chúng hào kiệt khổ khổ tương lưu" 自從刺配江州, 經過之時,多感晁頭領并眾豪傑苦苦相留 (Đệ tứ thập nhất hồi) Từ khi bị đày ở Giang Châu, qua bao nhiêu lâu, rất cảm ơn được Triều đầu lĩnh và các hào kiệt đã cố nài giữ lại.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Hay xúc động, nhiều mối nổi dậy trong lòngkhi đứng trước ngoại cảnh.

▸ Từng từ: 多 感
多慾 đa dục

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhiều ham muốn.

▸ Từng từ: 多 慾
多才 đa tài

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Giỏi giang về nhiều ngành khác nhau.

▸ Từng từ: 多 才
多故 đa cố

Từ điển trích dẫn

1. Nhiều hoạn nạn. ◇ Ban Bưu 班彪: "Ai sinh dân chi đa cố" 哀生民之多故 (Bắc chinh phú 北征賦) Thương xót cho dân sinh nhiều hoạn nạn.
2. Nhiều xảo quyệt, gian trá. ◇ Hoài Nam Tử 淮南子: "Thị dĩ thượng đa cố, tắc hạ đa trá" 是以上多故, 則下多詐 (Chủ thuật 主術) Ấy là bề trên nhiều xảo quyệt, thì kẻ dưới lắm giả dối.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vất vả, nhiều gian nan.

▸ Từng từ: 多 故
多敢 đa cảm

Từ điển trích dẫn

1. Đại khái, hầu như. ◇ Thủy hử truyện 水滸傳: "Túc hạ phóng tâm, thử thì đa cảm Tống Công Minh dĩ đô thủ bảo quyến tại san thượng liễu" 足下放心, 此時多敢宋公明已都取寶眷在山上了 (Đệ ngũ nhị hồi) Xin túc hạ yên tâm, vào giờ này hầu như Tống Công Minh đã đưa quý quyến lên núi cả rồi.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đại khái. Tổng quát.

▸ Từng từ: 多 敢
多数 đa số

đa số

giản thể

Từ điển phổ thông

đa số, phần lớn

▸ Từng từ: 多 数
多數 đa số

đa số

phồn thể

Từ điển phổ thông

đa số, phần lớn

Từ điển trích dẫn

1. Số đông, phần nhiều. ◎ Như: "thiểu số phục tòng đa số" 少數服從多數.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Số đông. Phần nhiều.

▸ Từng từ: 多 數
多文 đa văn

Từ điển trích dẫn

1. Có tài văn chương, phú hữu văn thải.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Có tài văn chương.

▸ Từng từ: 多 文
多方 đa phương

đa phương

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

nhiều phía, nhiều ngả đường

Từ điển trích dẫn

1. Đủ loại phương pháp. ◇ Ngụy thư 魏書: "Thần văn vi trị bất tại đa phương, tại ư lực hành nhi dĩ" 臣聞為治不在多方, 在於力行而已 (Dương Ni truyện 陽尼傳).
2. Mọi mặt, các phương diện. ◇ Mặc Tử 墨子: "Nhân chi sở đắc ư bệnh giả đa phương, hữu đắc chi hàn thử, hữu đắc chi lao khổ" 人之所得於病者多方, 有得之寒暑, 有得之勞苦 (Công Mạnh 公孟) Người ta mắc bệnh là do nhiều phương diện, có người do nóng lạnh mà mắc phải, có người do khổ nhọc mà mắc phải.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhiều hướng. Nhiều phe.

▸ Từng từ: 多 方
多星 đa tinh

đa tinh

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

trời nhiều sao

▸ Từng từ: 多 星
多時 đa thời

Từ điển trích dẫn

1. Đã lâu. Cũng nói là "đa thời gian" 多時間.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhiều khi. Lắm lúc.

▸ Từng từ: 多 時
多樣 đa dạng

đa dạng

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

đa dạng, nhiều, phong phú

▸ Từng từ: 多 樣
多次 đa thứ

đa thứ

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

nhiều lần

▸ Từng từ: 多 次
多淫 đa dâm

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhiều mối ham muốn xác thịt.

▸ Từng từ: 多 淫
多疑 đa nghi

đa nghi

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

đa nghi, hay ngờ vực

Từ điển trích dẫn

1. Hay ngờ vực. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Tháo bình sinh vi nhân đa nghi, tuy năng dụng binh, nghi tắc đa bại. Ngô dĩ nghi binh thắng chi" 操平生為人多疑, 雖能用兵, 疑則多敗. 吾以疑兵勝之 (Đệ thất thập nhị hồi) (Tào) Tháo thường có tính đa nghi, tuy biết dùng binh, nhưng đa nghi thì hay thua. Ta dùng nghi binh cho nên được.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Hay ngờ vực.

▸ Từng từ: 多 疑
多神 đa thần

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nói về thứ tín ngưỡng không chuyên nhất, thờ nhiều vị thần cùng lúc.

▸ Từng từ: 多 神
多种 đa chủng

đa chủng

giản thể

Từ điển phổ thông

nhiều loài, nhiều loại, linh tinh, hỗn tạp

▸ Từng từ: 多 种
多種 đa chủng

đa chủng

phồn thể

Từ điển phổ thông

nhiều loài, nhiều loại, linh tinh, hỗn tạp

▸ Từng từ: 多 種
多站 đa trạm

đa trạm

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

1. nhiều trạm
2. nhiều giai đoạn

▸ Từng từ: 多 站
多端 đa đoan

đa đoan

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

nhiều mối, nhiều ngả (đường)

Từ điển trích dẫn

1. Nhiều mối, rắc rối, lôi thôi.
2. Sự vụ phồn tạp hoặc chỉ một người đảm nhiệm nhiều thứ việc, chức vụ.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhiều mối, ý nói rắc rối — Ta hiểu là rất bận rộn, nhiều việc.

▸ Từng từ: 多 端
多管 đa quản

Từ điển trích dẫn

1. ☆ Tương tự: "đa bán" 多半, "đại khái" 大概, "đa phần" 多分, "đa định" 多定, "đa cảm" 多敢.

▸ Từng từ: 多 管
多聞 đa văn

Từ điển trích dẫn

1. Nghe nhiều, chỉ sự học rộng biết nhiều. ◇ Luận Ngữ 論語: "Hữu trực, hữu lượng, hữu đa văn, ích hĩ" 友直, 友諒, 友多聞, 益矣 (Quý thị 季氏) Bạn chính trực, bạn thành tín, bạn biết nhiều, là bạn có ích.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nghe nhiều, chỉ sự học rộng hiểu nhiều.

▸ Từng từ: 多 聞
多葉 đa diệp

đa diệp

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

nhiều lá, sum suê, um tùm

▸ Từng từ: 多 葉
多虧 đa khuy

Từ điển trích dẫn

1. May sao, may mà. ☆ Tương tự: "hạnh khuy" 幸虧. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Thư thư, ngã tòng đáo liễu giá lí, đa khuy thư thư chiếu ứng" 姐姐, 我從到了這裡, 多虧姐姐照應 (Đệ lục cửu hồi) Chị ơi, từ ngày em về đây, may nhờ có chị săn sóc giúp đỡ.

▸ Từng từ: 多 虧
多言 đa ngôn

Từ điển trích dẫn

1. Nhiều lời, nói nhiều. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Đệ vật đa ngôn, ngô tương tung hoành thiên hạ, hữu thù khởi khả bất báo" 弟勿多言, 吾將縱橫天下, 有讎豈可不報 (Đệ thất hồi) Chú đừng nói nhiều, ý tôi muốn tung hoành trong thiên hạ, nay có thù lẽ nào lại không báo?

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhiều lời. Nói nhiều. Chẳng hạn Đa ngôn đa quá ( nói nhiều thì mắc nhiều lỗi lầm ).

▸ Từng từ: 多 言
多變 đa biến

đa biến

phồn thể

Từ điển phổ thông

hay thay đổi, dễ thay đổi, không kiên định

▸ Từng từ: 多 變
多餘 đa dư

đa dư

phồn thể

Từ điển phổ thông

thừa, không cần thiết

▸ Từng từ: 多 餘
多馀 đa dư

đa dư

giản thể

Từ điển phổ thông

thừa, không cần thiết

▸ Từng từ: 多 馀
多麼 đa ma

đa ma

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

thật là, làm sao, xiết bao (dùng trong câu cảm thán)

Từ điển trích dẫn

1. § Cũng viết là: 多末.
2. Dùng để hỏi về trình độ, số lượng... ◎ Như: "nhĩ nhất tiểu thì năng bào đa ma viễn?" 你一小時能跑多麼遠?
3. Biểu thị trình độ cao (thán từ). ◇ Mao Thuẫn 茅盾: "A Đại đích da nha, nhĩ đâu hạ ngã khứ liễu, nhĩ tri đạo ngã thị đa ma khổ a!" 阿大的爺呀, 你丟下我去了, 你知道我是多麼苦啊! (Lâm gia phô tử 林家鋪子, Thất).
4. Biểu thị trình độ kém, thấp, không đáng kể. ◇ Bạch tuyết di âm 白雪遺音: "Mẫu thương dăng hòa na thư thương dăng, đa ma điểm tử đông tây tha hội điều tình, cánh bỉ nhân hoàn năng" 牡蒼蠅和那雌蒼蠅, 多麼點子東西他會調情, 竟比人還能 (Tiễn điện hoa 剪靛花, Chức hồng nhung 織紅絨).

▸ Từng từ: 多 麼
多黨 đa đảng

đa đảng

phồn thể

Từ điển phổ thông

nước có nhiều đảng phái

▸ Từng từ: 多 黨
大多 đại đa

đại đa

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

phần lớn, phần nhiều, đa số

▸ Từng từ: 大 多
很多 khấn đa

khấn đa

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

rất nhiều, rất lắm

▸ Từng từ: 很 多
最多 tối đa

tối đa

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

tối đa, nhiều nhất

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhiều nhất.

▸ Từng từ: 最 多
梖多 bái đa

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên một giống cây lớn, gỗ tốt.

▸ Từng từ: 梖 多
修多羅 tu đa la

Từ điển trích dẫn

1. "Tu-đa-la" 修多羅 dịch âm tiếng Phạn "sūtra", nghĩa là "kinh" 經. Đem những lời Phật đã nói chép lại thành sách, gọi là kinh. Nói đủ phải nói là khế kinh, nghĩa là kinh Phật nói đúng lí đúng cơ, không sai một chút nào vậy. § Có bản dịch là "tu-đố-lộ". Còn viết là "Tu-tha-la" 修他羅.

▸ Từng từ: 修 多 羅
多妻制 đa thê chế

Từ điển trích dẫn

1. Chế độ hôn nhân cho phép một người chồng có hai hoặc nhiều người vợ.

▸ Từng từ: 多 妻 制
多神教 đa thần giáo

Từ điển trích dẫn

1. Tôn giáo tin thờ nhiều vị thần linh. ◎ Như: "Đạo giáo" 道教.

▸ Từng từ: 多 神 教
多足類 đa túc loại

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Loài vật có nhiều chân ( như loài rết chẳng hạn ).

▸ Từng từ: 多 足 類
多音字 đa âm tự

Từ điển trích dẫn

1. Chữ gồm nhiều âm hợp thành, như trong tiếng Anh, tiếng Pháp, khác với chữ tiếng Hán, thuộc loại đơn âm tự.

▸ Từng từ: 多 音 字
多音語 đa âm ngữ

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tiếng nói do nhiều âm hợp lại, chẳng hạn các thứ tiếng Tây phương, trái với tiếng Việt là tiếng đơn âm.

▸ Từng từ: 多 音 語
大多數 đại đa số

Từ điển trích dẫn

1. Phần lớn, số đông. § Số lượng hơn một nửa tổng số trở lên. ◎ Như: "giá thứ đích hoạt động, ban thượng đích đồng học đại đa số đô tham gia liễu" 這次的活動, 班上的同學大多數都參加了.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Phần lớn. Số đông.

▸ Từng từ: 大 多 數
百多祿 bá đa lộc

Từ điển trích dẫn

1. Pierre Pigneaux, giáo sĩ người Pháp đã giúp Nguyễn Ánh (vua Gia Long) đánh thắng nhà Tây Sơn.

▸ Từng từ: 百 多 祿
厄瓜多爾 ách qua đa nhĩ

Từ điển trích dẫn

1. Quốc gia thuộc Mĩ Châu, thủ đô là "Cơ Đa" 基多 Quito (Republic of Ecuador).

▸ Từng từ: 厄 瓜 多 爾
多才多藝 đa tài đa nghệ

Từ điển trích dẫn

1. Nhiều khả năng tài nghệ. § Cũng viết là 多材多藝.

▸ Từng từ: 多 才 多 藝
多文為富 đa văn vi phú

Từ điển trích dẫn

1. Không giàu bằng tiền của mà giàu bằng học vấn tri thức. ◇ Lễ kí 禮記: "Bất kì đa tích, đa văn dĩ vi phú" 不祈多積, 多文以為富 (Nho hạnh 儒行) Chẳng cầu chất chứa (tiền của) cho nhiều, lấy văn chương học vấn uyên bác làm giàu.

▸ Từng từ: 多 文 為 富
波羅密多 ba la mật đa

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Phiên âm tiếng Phạn ( s: pāramitā ), có nghĩa là tới được bờ bên kia, chỉ sự tu hành được tới chính quả.

▸ Từng từ: 波 羅 密 多
裒多益寡 bầu đa ích quả

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Bớt chỗ nhiều mà thêm vào chỗ ít, ý nói san qua sớt lại cho đồng đều.

▸ Từng từ: 裒 多 益 寡