薄 - bác, bạc
刻薄 khắc bạc

Từ điển trích dẫn

1. Nghiêm khắc, hà khắc.
2. Ác nghiệt, vô tình. ◇ Ba Kim 巴金: "Tha hựu bất thị một hữu tiền, tố sự tình vi thập ma yếu giá dạng khắc bạc?" 她又不是沒有錢, 做事情為什麼要這樣刻薄? (Thu 秋, Tam cửu 三九).
3. Khấu bớt, chiếm đoạt. ◇ Cựu Đường Thư 舊唐書: "(Lí) Thật tri lưu hậu, khắc bạc quân sĩ y thực, quân sĩ oán bạn" 實知留後, 刻薄軍士衣食, 軍士怨叛 (Lí Thật truyện 李實傳).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chỉ tính tình gắt gao, đối xử tệ hại.

▸ Từng từ: 刻 薄
命薄 mệnh bạc

Từ điển trích dẫn

1. Vận mệnh không tốt.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cuộc đời ngắn ngủi. Cuộc đời cực khổ vất vả. Bản dịch Chinh phụ ngâm khúc có câu: » Nghĩ mệnh bạc tiền niên hoa, gái tơ mấy chốc mà ra nạ dòng «.

▸ Từng từ: 命 薄
單薄 đơn bạc

đơn bạc

phồn thể

Từ điển trích dẫn

1. Mỏng (nói về quần áo). ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Xuyên giá dạng đan bạc, hoàn tại phong khẩu lí tọa trứ" 穿這樣單薄, 還在風口裡坐著 (Đệ ngũ thập thất hồi) Mặc áo phong phanh thế này, lại ngồi ở trước gió.
2. Thân thể yếu đuối. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Khán tha đích mô dạng nhi giá bàn đan bạc, tâm lí na lí hoàn các đích trụ ngao tiên" 看他的模樣兒這般單薄, 心裡那裡還擱的住熬煎? (Đệ tam thập hồi) Nhìn dáng dấp cô ta mỏng mảnh yếu ớt như thế, thì trong lòng làm sao chịu được những sự dằn vặt ấy.
3. Ít ỏi, đơn sơ. ◇ Tế tòng tổ đệ bí thư thiếu giám văn 祭從祖弟秘書少監文: "Hữu tửu tại trản, hữu nhục tại bàn, hồn hề kì lai, hâm thử đan bạc" 有酒在醆, 有肉在盤, 魂兮其來, 歆此單薄 Có rượu trong chén, có thịt trên mâm, hồn ơi có lại, xin hưởng (chút rượu thịt) đơn sơ này.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Mỏng. Nói về quần áo — Chỉ cảnh nghèo — Chỉ thế lực yếu kém.

▸ Từng từ: 單 薄
噴薄 phún bạc

Từ điển trích dẫn

1. Vọt lên, bắn tung. ◎ Như: "hải đào phún bạc" 海濤噴薄 sóng biển tung trào.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vọt lên. Tia lên ( nói về nước ).

▸ Từng từ: 噴 薄
弊薄 tệ bạc

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ăn ở xấu xa.

▸ Từng từ: 弊 薄
微薄 vi bạc

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhỏ bé mong manh — Nghèo nàn thấp hèn.

▸ Từng từ: 微 薄
拙薄 chuyết bạc

Từ điển trích dẫn

1. Vụng về thiển bạc. ◇ Bạch Cư Dị 白居易: "Chuyết bạc tài vô thủ, Sơ dong chức bất chuyên" 拙薄才無取, 疏庸職不專 (Tân xương tân cư thư sự tứ thập vận 新昌新居書事四十韻).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tài vụng chí mỏng. Dùng làm lời khiêm nhường.

▸ Từng từ: 拙 薄
旁薄 bàng bạc

Từ điển trích dẫn

1. § Cũng viết là: "bàng bạc" 旁礡, "bàng bạc" 滂薄, "bàng bạc" 磅礴, "bàng bạc" 旁魄.
2. Rộng lớn, mênh mông.
3. Hỗn hợp, hòa đồng. ◇ Trang Tử 莊子: "Chi nhân dã, chi đức dã, tương bàng bạc vạn vật dĩ vi nhất" 之人也, 之德也, 將旁礡萬物以為一 (Tiêu dao du 逍遙遊) Kể người ấy, kể đức ấy, sẽ chung đúc muôn vật làm một.
4. Rộng khắp, tản rộng khắp nơi. ◇ Tô Thức 蘇軾: "Côn Lôn bàng bạc ư tam thập bát vạn thất thiên lí chi ngoại" 昆侖旁薄於三十八萬七千里之外 (Từ Châu liên hoa lậu minh 徐州蓮華漏銘) Núi Côn Lôn trải rộng ra ngoài ba mươi tám vạn bảy ngàn dặm.
5. Đầy nghẽn, tràn ngập. ◇ Văn Thiên Tường 文天祥: "Thị khí sở bàng bạc, lẫm liệt vạn cổ tồn" 是氣所旁薄, 凜烈萬古存 (Chánh khí ca 正氣歌) Khí chất ấy tràn ngập, lẫm liệt còn lại muôn đời.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Rộng lớn — Có khắp nơi.

▸ Từng từ: 旁 薄
浮薄 phù bạc

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chỉ lòng dạ nông nổi, ăn ở không tốt.

▸ Từng từ: 浮 薄
淡薄 đạm bạc

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lạt và mỏng. Tức ăn lạt mặc mỏng, chỉ cuộc sống sơ sài, nghèo nàn.

▸ Từng từ: 淡 薄
疏薄 sơ bạc

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thưa và mỏng. Chỉ sự ít ỏi, kém cỏi. Truyền Hoàng Trừu có câu: » Tài sơ đức bạc biết nào có nên «.

▸ Từng từ: 疏 薄
福薄 phúc bạc

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Phúc mỏng, ít được hưởng điều may mắn. Cũng nói Bạc phúc. » Trách vì phúc bạc, xừng đâu má đào «. ( Nhị độ mai ).

▸ Từng từ: 福 薄
背薄 bội bạc

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ăn ở xấu xa, phản đạo lí.

▸ Từng từ: 背 薄
菲薄 phỉ bạc

Từ điển trích dẫn

1. Kém cỏi, bỉ lậu. § Nói về tài đức. Thường dùng làm từ nhún mình. ◇ Vương Xương Linh 王昌齡: "Tự tàm phỉ bạc tài, Ngộ mông quốc sĩ ân" 自慚菲薄才, 誤蒙國士恩 (Vịnh sử 詠史).
2. Ít, thiếu. ◇ Lí Ngư 李漁: "Chỉ thị sính lễ phỉ bạc, hoàn yêu cầu lệnh tôn hải hàm" 只是聘禮菲薄, 還要求令尊海涵 (Thận trung lâu 蜃中樓, Song đính 雙訂).
3. Chỉ vật nhỏ, ít, không giá trị. ◇ Hàn Dũ 韓愈: "Thăng giai ủ lũ tiến bô tửu, Dục dĩ phỉ bạc minh kì trung" 升階傴僂薦餔酒, 欲以菲薄明其衷 (Yết Hành Nhạc miếu... 謁衡岳廟).
4. Tằn tiện, kiệm ước. ◇ Tân Đường Thư 新唐書: "Thánh nhân thâm tư viễn lự, an ư phỉ bạc, vi trường cửu kế" 聖人深思遠慮, 安於菲薄, 為長久計 (Ngu Thế Nam truyện 虞世南傳).
5. Mỏng. § Đối lại với "hậu" 厚 dày. ◇ Lỗ Tấn 魯迅: "Dụng nhất bính tiêm duệ đích lợi nhận, chỉ nhất kích, xuyên thấu giá đào hồng sắc đích, phỉ bạc đích bì phu" 用一柄尖銳的利刃, 只一擊, 穿透這桃紅色的, 菲薄的皮膚 (Dã thảo 野草, Phục cừu 復仇).
6. Coi thường, khinh thị. ◇ Viên Khang 袁康: "Tự vị suy tiện, vị thường thế lộc, cố tự phỉ bạc" 自謂衰賤, 未嘗世祿, 故自菲薄 (Việt tuyệt thư 越絕書, Ngoại truyện kí Phạm Bá truyện 外傳記范伯傳).

▸ Từng từ: 菲 薄
蓬薄 bồng bạc

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cái rèm đan bằng cỏ Bồng.

▸ Từng từ: 蓬 薄
薄俗 bạc tục

Từ điển trích dẫn

1. Phong tục bạc bẽo, tập tục bại hoại. ◇ Hán Thư 漢書: "Dân tiệm bạc tục, khứ lễ nghĩa, xúc hình pháp khởi bất ai tai!" 民漸薄俗, 去禮義, 觸刑法, 豈不哀哉 (Nguyên đế kỉ 王元帝紀).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thói quen xấu. Phong tục xấu.

▸ Từng từ: 薄 俗
薄俸 bạc bổng

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lương bổng ít ỏi. Chỉ sự làm quan thanh liêm.

▸ Từng từ: 薄 俸
薄倖 bạc hãnh

Từ điển trích dẫn

1. Bạc tình, vô tình. ◇ Đỗ Mục 杜牧: "Thập niên nhất giác Dương Châu mộng, Doanh đắc thanh lâu bạc hãnh danh" 十年一覺揚州夢, 贏得青樓薄倖名 (Khiển hoài 遣懷) Mười năm chợt tỉnh giấc mộng Dương Châu, Được tiếng là bạc bẽo ở chốn lầu xanh.
2. Ngày xưa là tiếng âu yếm mà con gái dùng để gọi tình nhân.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Phụ lòng người khác. Cũng như bạc tình.

▸ Từng từ: 薄 倖
薄具 bạc cụ

Từ điển trích dẫn

1. Món ăn sơ sài đơn bạc, không thịnh soạn. § Thường dùng làm khiêm từ. ◇ Tư Mã Tương Như 司馬相如: "Tu bạc cụ nhi tự thiết hề, quân tằng bất khẳng hồ hạnh lâm" 脩薄具而自設兮, 君曾不肯乎幸臨 (Trường môn phú 長門賦).
2. Chuẩn bị sơ sài. ◎ Như: "minh thiên ngã bạc cụ phỉ chước, hoan nghênh các hạ lị lâm hàn xá" 明天我薄具菲酌, 歡迎閣下蒞臨寒舍.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đồ vật mỏng manh.

▸ Từng từ: 薄 具
薄冰 bạc băng

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Giá mỏng, lớp váng mỏng đông lại trên mặt nước khi trời rét.

▸ Từng từ: 薄 冰
薄利 bạc lợi

Từ điển trích dẫn

1. Lợi nhuận ít ỏi, không đáng kể. ★ Tương phản: "hậu lợi" 厚利.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Mối lợi nhỏ nhen.

▸ Từng từ: 薄 利
薄力 bạc lực

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sức yếu.

▸ Từng từ: 薄 力
薄命 bạc mệnh

Từ điển trích dẫn

1. Số vận mỏng manh hoặc chết sớm hoặc chịu nhiều đau khổ. ◇ Đỗ Phủ 杜甫: "Tự cổ thánh hiền đa bạc mệnh, Gian hùng ác thiểu giai phong hầu" 自古聖賢多薄命, 姦雄惡少皆封侯 (Cẩm thụ hành 錦樹行).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cuộc đời mỏng manh hoặc chết sớm hoặc chịu nhiều đau khổ. Đoạn trường tân thanh có câu: » Đau đớn thay phận đàn bà. Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung «.

▸ Từng từ: 薄 命
薄夫 bạc phu

Từ điển trích dẫn

1. Người tính tình không đôn hậu, người bạc tình.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Người đàn ông không có tình nghĩa.

▸ Từng từ: 薄 夫
薄媚 bạc mị

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vẻ thanh nhã đáng yêu kính.

▸ Từng từ: 薄 媚
薄宦 bạc hoạn

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Con đường làm quan mong manh, ý nói gặp nhiều trắc trở.

▸ Từng từ: 薄 宦
薄寒 bạc hàn

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thời tiết rét buốt cực khổ.

▸ Từng từ: 薄 寒
薄弱 bạc nhược

Từ điển trích dẫn

1. Yếu đuối, nhu nhược. ◇ Vương Sung 王充: "Thọ đoản thủy sanh nhi tử, vị sản nhi thương, bẩm chi bạc nhược dã" 壽短始生而死, 未產而傷, 稟之薄弱也 (Luận hành 論衡, Khí thọ 氣壽).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yếu đuối, không còn sức lực gì.

▸ Từng từ: 薄 弱
薄征 bạc chinh

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đánh thuế nhẹ ( trong năm mất mùa ).

▸ Từng từ: 薄 征
薄待 bạc đãi

Từ điển trích dẫn

1. Đãi ngộ không được trọng hậu, coi thường. ★ Tương phản: "hậu đãi" 厚待, "hậu ngộ" 厚遇, "ưu ngộ" 優遇.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đối xử xấu xa hờ hững.

▸ Từng từ: 薄 待
薄德 bạc đức

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đức mỏng. Tiếng tự khiêm nhường.

▸ Từng từ: 薄 德
薄志 bạc chí

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chí khí mỏng manh yếu đuối.

▸ Từng từ: 薄 志
薄情 bạc tình

Từ điển trích dẫn

1. Không nghĩ tới tình nghĩa, quả tình. § Thường dùng về tình ái nam nữ. ◇ Liêu trai chí dị 聊齋志異: "Phụ chỉ mạ viết: Bạc tình lang! An lạc da? Thí tư phú nhược quý hà sở tự lai? Ngã dữ nhữ tình phân bất bạc, tức dục trí tì thiếp, tương mưu hà hại?" 婦指罵曰: 薄情郎! 安樂耶? 試思富若貴何所自來? 我與汝情分不薄, 即欲置婢妾, 相謀何害? (Vũ Hiếu Liêm 武孝廉) Người đàn bà chỉ tay mắng: Đồ bạc tình! Vui sướng quá nhỉ? Thử nghĩ xem phú quý này ở đâu mà có vậy? Ta đối với ngươi tình nghĩa không bạc, dù muốn lấy hầu thiếp mà bàn với nhau thì có hại gì?
2. Người bạc tình. ◇ Lí Hiến Dân 李獻民: "Lệ thấp hương la mạt, Lâm phong bất khẳng can; Dục bằng tây khứ nhạn, Kí dữ bạc tình khan" 淚溼香羅帕, 臨風不肯乾; 欲憑西去鴈, 寄與薄情看 (Vân trai quảng lục 雲齋廣錄).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lòng dạ mỏng manh, dễ tan biến.

▸ Từng từ: 薄 情
薄技 bạc kĩ

Từ điển trích dẫn

1. Tài mọn, nghề mọn, tài năng thô thiển. ◇ Tô Thức 蘇軾: "Khu khu chu thượng nhân, Bạc kĩ an cảm trình" 區區舟上人, 薄技安敢呈 (Tân than 新灘).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tài mọn, nghề mọn.

▸ Từng từ: 薄 技
薄明 bạc minh

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lúc trời rạng sáng ( sáng mỏng ).

▸ Từng từ: 薄 明
薄暮 bạc mộ

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lúc gần tối, chạng vạng tối ( buổi chiều mỏng manh, sắp hết ).

▸ Từng từ: 薄 暮
薄曲 bạc khúc

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cái nong, cái nỉa.

▸ Từng từ: 薄 曲
薄業 bạc nghiệp

Từ điển trích dẫn

1. Của cải gia tài nhỏ mọn. § Thường dùng làm khiêm từ.
2. Nỗ lực, gắng gỏi làm việc. ◇ Quản Tử 管子: "Phụ lão quy nhi trị sanh, đinh tráng giả quy nhi bạc nghiệp" 父老歸而治生, 丁壯者歸而薄業 (Khinh trọng mậu 輕重戊).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Của cải gia tài nhỏ mọn.

▸ Từng từ: 薄 業
薄櫨 bạc lô

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Miếng gỗ vuông ở đầu cột dọc, tiếp đỡ cái đà ngang.

▸ Từng từ: 薄 櫨
薄氷 bạc băng

Từ điển trích dẫn

1. Giá mỏng.

▸ Từng từ: 薄 氷
薄田 bạc điền

Từ điển trích dẫn

1. Ruộng xấu, ruộng cằn cỗi. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Tất hạ hựu vô tử tức, chỉ kháo lưỡng mẫu bạc điền độ nhật" 膝下又無子息, 只靠兩畝薄田度日 (Đệ lục hồi).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ruộng xấu.

▸ Từng từ: 薄 田
薄福 bạc phúc

Từ điển trích dẫn

1. Phúc mỏng, không có khí phúc.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Phúc mỏng. Tiếng than thở hoặc nhún nhường.

▸ Từng từ: 薄 福
薄荷 bạc hà

Từ điển trích dẫn

1. Tên thứ cây có mùi thơm hắc, dùng làm hương liệu, cất dầu làm thuốc (Mentha arvensis).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên thứ cây có mùi thơm hắc, dùng làm vị thuốc được ( menthe, mentha arvensis ).

▸ Từng từ: 薄 荷
薄葬 bạc táng

Từ điển trích dẫn

1. Chôn cất sơ sài. ◇ Tuân Tử 荀子: "Thái cổ bạc táng, quan hậu tam thốn, y khâm tam lĩnh" 太古薄葬, 棺厚三寸, 衣衾三領 (Lễ luận 禮論).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chôn cất sơ sài.

▸ Từng từ: 薄 葬
薄薄 bạc bạc

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Rộng lớn — Tiếng xe chạy nhanh.

▸ Từng từ: 薄 薄
薄藝 bạc nghệ

Từ điển trích dẫn

1. Nghề nhỏ mọn. ◎ Như: (ngạn ngữ) "lương điền vạn khoảnh, bất như bạc nghệ tùy thân" 良田萬頃, 不如薄藝隨身.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nghề nhỏ mọn.

▸ Từng từ: 薄 藝
薄遽 bạc cự

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cấp bách, gấp rút.

▸ Từng từ: 薄 遽
薄雲 bạc vân

Từ điển trích dẫn

1. Mây mỏng. ◎ Như: "san đầu bị kỉ phiến bạc vân phú cái trước, khán lai cách ngoại tú lệ" 山頭被幾片薄雲覆蓋著, 看來格外秀麗.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Áng mây mỏng. Chỉ sự không vững bền.

▸ Từng từ: 薄 雲
負薄 phụ bạc

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ăn ở xấu xa, trái ngược với sự ăn ở tốt đẹp của người khác đối với mình. Đoạn trường tân thanh có câu: » Mấy người phụ bạc xưa kia, chiếu danh tầm bắt về hỏi tra «.

▸ Từng từ: 負 薄
輕薄 khinh bạc

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhẹ và mỏng, chỉ tính tình không cẩn thận, thiếu suy nghĩ.

▸ Từng từ: 輕 薄
鄙薄 bỉ bạc

Từ điển trích dẫn

1. Thấp hèn.
2. Khinh thị.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thô xấu thấp hèn. Cũng dùng làm tiếng tự khiêm nhường — Khinh rẻ.

▸ Từng từ: 鄙 薄
薄荷晶 bạc hà tinh

Từ điển trích dẫn

1. Vật kết tinh như hình kim, lấy trong cây bạc hà, dùng để chữa đau răng, đau đầu.

▸ Từng từ: 薄 荷 晶
薄荷油 bạc hà du

Từ điển trích dẫn

1. Dầu bạc hà.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Dầu bạc hà ( peppermint oil ).

▸ Từng từ: 薄 荷 油
薄物細故 bạc vật tế cố

Từ điển trích dẫn

1. Sự việc nhỏ nhoi. ◇ Hán Thư 漢書: "Trẫm truy niệm tiền sự, bạc vật tế cố, mưu thần kế thất, giai bất túc dĩ li côn đệ chi hoan" 朕追念前事, 薄物細故, 謀臣計失, 皆不足以離昆弟之驩 (Hung nô truyện thượng 匈奴傳上).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vật mỏng và lí do nhỏ nhoi. Chỉ sự việc nhỏ nhen, không đáng lưu tâm.

▸ Từng từ: 薄 物 細 故
高義薄雲 cao nghĩa bạc vân

Từ điển trích dẫn

1. Chỉ nghĩa lí, cảnh giới thơ văn biểu đạt vô cùng cao diệu. ◇ Trương Thủ 張守: "Hảo cú thì thì úy sầu tuyệt, Ngưỡng tàm cao nghĩa bạc vân thiên" 好句時時慰愁絕, 仰慚高義薄雲天 (Vũ trung phục huệ 雨中復惠).
2. Hình dung người có tiết tháo hành vi nghĩa khí cao lớn. ◇ Lí Khai Tiên 李開先: "Vạn trượng văn quang diêu bắc đẩu, Nhất sanh cao nghĩa bạc vân thiên" 萬丈文光搖北斗, 一生高義薄雲天 (Tặng Thiếu Đường Trương Cử Nhân 贈少棠張舉人).

▸ Từng từ: 高 義 薄 雲