Từ điển Hán Nôm Việt - Tự học tiếng Trung

1. Người làm nghề giết chó làm thịt. Sau dùng để tỉ dụ người làm nghề ti tiện. ◇ Chiến quốc sách 戰國策: "Thần hữu lão mẫu, gia bần, khách du dĩ vi cẩu đồ, khả đán tịch đắc cam thúy dĩ dưỡng thân" 臣有老母, 家貧, 客游以為狗屠, 可旦夕得甘脆以養親 (Hàn sách nhị 韓策二) Tôi có mẹ già, nhà thì nghèo, phải làm khách tha phương lấy nghề đồ tể làm kế mưu sinh qua ngày, sớm tối có thể có miếng ngọt bùi nuôi mẹ.

▸ Từng từ: 狗屠

狗彘 cẩu trệ

狗彘

cẩu trệ

Từ điển trích dẫn

1. Chó và lợn. Tỉ dụ người có hành vi xấu xa bỉ ổi. ◇ Hán Thư 漢書: "Phản quân sự thù, hành nhược cẩu trệ" 反君事讎, 行若狗彘 (Giả Nghị truyện 賈誼傳).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chó và lợn sề, chỉ người xấu xa dơ bẩn.

▸ Từng từ: 狗彘

狗熊 cẩu hùng

狗熊

cẩu hùng

Từ điển trích dẫn

1. Gấu chó. § Cũng gọi là "hắc hùng" 黑熊.
2. Tỉ dụ người hèn yếu bất tài. ◇ Hà Kì Phương 何其芳: "Nhân khả dĩ đọa lạc vi dã thú, Cẩu hùng khước thành bất liễu anh hùng" 人可以墮落為野獸, 狗熊卻成不了英雄 (Ngã mộng kiến 我夢見).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Loài gấu chó.

▸ Từng từ: 狗熊

狗盜 cẩu đạo

狗盜

cẩu đạo

Từ điển trích dẫn

1. Ngụy trang thành chó để đi ăn trộm. Sau phiếm chỉ kẻ trộm cắp. ◇Ấu học quỳnh lâm 幼學瓊林: "Cường kiêm tính giả viết kình thôn, vi tiểu tặc giả viết cẩu đạo" 強兼併者曰鯨吞, 為小賊者曰狗盜 (Điểu thú loại 鳥獸類).

▸ Từng từ: 狗盜

狗蝨 cẩu sắt

狗蝨

cẩu sắt

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Con bọ chó, bọ chét, sống trên mình chó.

▸ Từng từ: 狗蝨

狗賊 cẩu tặc

狗賊

cẩu tặc

Từ điển trích dẫn

1. Tiếng nhục mạ người khác bất trung bất nghĩa.

▸ Từng từ: 狗賊

狗馬 cẩu mã

狗馬

cẩu mã

Từ điển trích dẫn

1. Chó và ngựa. Chỉ chung những thú nuôi để vui chơi. ◇ Hàn Dũ 韓愈: "Khai Phong trác việt hào túng, bất trị tư nghiệp, hỉ tửu sắc cẩu mã" 開封卓越豪縱, 不治資業, 喜酒色狗馬 (Tứ môn bác sĩ Chu Huống thê Hàn Thị mộ chí minh 四門博士周況妻韓氏墓志銘).
2. Tiếng khiêm của bề tôi xưng với vua. ◇ Tào Thực 曹植: "Kim thần chí cẩu mã chi vi công, thiết tự duy độ, chung vô Bá Nhạc" 今臣志狗馬之微功, 竊自惟度, 終無伯樂 (Cầu tự thí biểu 求自試表, Chi nhất 之一).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chó ngựa. Chỉ chung những thú nuôi giải trí — Chỉ người bề tôi trung thành ( chó, ngựa là loài vật nuôi trung thành ).

▸ Từng từ: 狗馬

芻狗 sô cẩu

芻狗

sô cẩu

Từ điển trích dẫn

1. Ngày xưa lấy rơm cỏ tết thành hình chó dùng khi cúng tế, tế xong thì đem vứt đi. Sau tỉ dụ sự vật tầm thường vô dụng. ◇ Đạo Đức Kinh 道德經: "Thiên địa bất nhân, dĩ vạn vật vi sô cẩu" 天地不仁, 以萬物為芻狗 (Chương 5) Trời đất bất nhân, coi vạn vật như chó rơm.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Con chó bện bằng rơm. Thứ đồ chơi vô giá trị. Chỉ muôn vật ở đời ( theo quan niệm của Lão tử ).

▸ Từng từ: 芻狗

走狗 tẩu cẩu

走狗

tẩu cẩu

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chó săn — Kẻ nịnh hót.

▸ Từng từ: 走狗

雲狗 vân cẩu

雲狗

vân cẩu

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Mây và chó, chỉ sự thay đổi mau chóng ở đời. Do hai câu thơ của Đỗ Phủ đời Đường: Thiên thượng phù vân như bạch y, tu du hốt biến vi thương cẩu ( Trên trời có đám mây nổi trông như cái áo trắng, phút chốc bỗng biến thành con chó xanh ). Cung oán ngâm khúc : » Bức tranh vân cẩu vẽ người tang thương «.

▸ Từng từ: 雲狗

狗尾草 cẩu vĩ thảo

狗尾草

cẩu vĩ thảo

Từ điển trích dẫn

1. Cỏ bông giống đuôi chó (lat. Setaria viridis).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cỏ đuôi chó, có bông giống đuôi chó.

▸ Từng từ: 狗尾草

指雞罵狗 chỉ kê mạ cẩu

指雞罵狗

chỉ kê mạ cẩu

Từ điển trích dẫn

1. Trỏ gà mắng chó. Nghĩa bóng: Chửi xéo, chửi bóng gió. § Cũng nói: "chỉ tang mạ hòe" 指桑罵槐. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Tâm lí tảo dĩ bất tự tại, chỉ kê mạ cẩu, nhàn ngôn nhàn ngữ đích loạn náo" 心裡早已不自在, 指雞罵狗, 閒言閒語的亂鬧 (Đệ thất thập nhất hồi) Trong lòng lấy làm khó chịu, liền chửi mèo quèo chó, nói nọ nói kia náo loạn cả lên.

▸ Từng từ: 指雞罵狗

狗尾續貂 cẩu vĩ tục tiêu

狗尾續貂

cẩu vĩ tục tiêu

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lấy đuôi chó mà nối vào lông điêu, tiếng khiêm nhường, chỉ sự nối không xứng đáng, sự họa thơ người khác vv….

狗尾續貂

cẩu vĩ tục điêu

Từ điển trích dẫn

1. Ngày xưa các quan hầu cận vua lấy đuôi con điêu để trang sức trên mũ. Nhậm dụng chức quan quá lạm, đuôi điêu không đủ, lấy đuôi chó thay vào. Sau dùng "cẩu vĩ tục điêu" 狗尾續貂 để chế giễu việc phong tước quá lạm. ◇ Tôn Quang Hiến 孫光憲: "Loạn li dĩ lai, quan tước quá lạm, phong vương tác phụ, cẩu vĩ tục điêu" 亂離以來, 官爵過濫, 封王作輔, 狗尾續貂 (Bắc mộng tỏa ngôn 北夢瑣言, Quyển thập bát 卷十八).
2. Tỉ dụ lấy cái kém nối theo cái tốt, trước sau không tương xứng. § Thường dùng về tác phẩm văn học nghệ thuật. ◇ Hồ Thích 胡適: "(Kim) Thánh Thán đoán định "Thủy hử" chỉ hữu thất thập hồi, nhi mạ La Quán Trung vi cẩu vĩ tục điêu" 聖嘆斷定《水滸》只有七十回, 而罵羅貫中為狗尾續貂 (Thủy hử truyện khảo chứng 水滸傳考證, Tứ 四).

▸ Từng từ: 狗尾續貂

狗馬之心 cẩu mã chi tâm

狗馬之心

cẩu mã chi tâm

Từ điển trích dẫn

1. Tỉ dụ lòng trung thành tới cùng của bề tôi đối với vua, như chó ngựa báo đáp chủ nhân. ◇ Hán Thư 漢書: "Thần thường hữu cẩu mã chi tâm, kim bệnh, lực bất năng nhậm quận sự" 臣常有狗馬之心, 今病, 力不能任郡事 (Cấp Ảm truyện 汲黯傳).

▸ Từng từ: 狗馬之心

白雲蒼狗 bạch vân thương cẩu

白雲蒼狗

bạch vân thương cẩu

Từ điển trích dẫn

1. Mây trắng biến thành chó xanh. Tỉ dụ việc đời biến hóa vô thường. § Cũng nói là "bạch y thương cẩu" 白衣蒼狗. Do hai câu thơ của ◇ Đỗ Phủ 杜甫: "Thiên thượng phù vân như bạch y, Tư tu cải biến như thương cẩu" 天上浮雲如白衣, 斯須改變如蒼狗 (Khả thán 可嘆) Trên trời mây nổi như áo trắng, Khoảnh khắc biến thành như chó xanh.

▸ Từng từ: 白雲蒼狗