Từ điển Hán Nôm Việt - Tự học tiếng Trung

ⓘ Xem hướng dẫn sử dụng.

實 - chí, thật, thực

事實 sự thật

事實

sự thật

phồn thể

Từ điển phổ thông

sự thực, sự thật

Từ điển trích dẫn

1. Việc có thật, tình huống thật tế của sự tình.
2. Sự tích.
3. Điển cố.
4. Cứu cánh, kết quả cuối cùng trong sự phát triển của sự vật. ◇ Lão Xá 老舍: "Hài tử đối ư tha, chỉ thị sanh vật dữ sanh lí thượng đích nhất chủng sự thật" 孩子對於他, 只是生物與生理上的一種事實 (Tứ thế đồng đường 四世同堂, Ngũ nhị 五二) Con cái đối với hắn, chỉ là một thứ cứu cánh của sinh vật với sinh lí.

事實

sự thực

phồn thể

Từ điển phổ thông

sự thực, sự thật

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Việc có xảy ra thật. Việc có thật.

▸ Từng từ: 事實

其實 kì thật

其實

kì thật

Từ điển trích dẫn

1. Thực ra, tình huống thật. ◇ Sơ khắc phách án kinh kì 初刻拍案驚奇: "Hài nhi kì thật bất nhận đắc đa nương, nhất thì xung tràng, vọng đa nương thứ tội" 孩兒其實不認得爹娘, 一時衝撞, 望爹娘恕罪 (Quyển tam ngũ).
2. Đúng thật, xác thật. ◇ Dương Tử 楊梓: "Chiết mạt trảm tiện trảm xao tiện xao quả tiện quả, ngã kì thật bất phạ" 折末斬便斬敲便敲剮便剮, 我其實不怕 (Dự Nhượng thôn thán 豫讓吞炭, Đệ tam chiệp).

其實

kỳ thực

phồn thể

Từ điển phổ thông

kỳ thật, kỳ thực, thực sự

▸ Từng từ: 其實

切實 thiết thật

切實

thiết thật

phồn thể

Từ điển trích dẫn

1. Sát với thực tại. ☆ Tương tự: "xác thiết" 確切. ★ Tương phản: "phù phiếm" 浮泛, "hư phù" 虛浮.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sát với sự thật.

切實

thiết thực

phồn thể

Từ điển phổ thông

thiết thực, cần thiết

▸ Từng từ: 切實

史實 sử thực

史實

sử thực

Từ điển trích dẫn

1. Việc xác thực trong lịch sử. ★ Tương phản: "truyền kì" 傳奇, "truyền thuyết" 傳說.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Việc có thật, xảy ra trong lịch sử.

▸ Từng từ: 史實

名實 danh thực

名實

danh thực

Từ điển trích dẫn

1. Tên gọi và thực tại. ◇ Tuân Tử 荀子: "Danh thực loạn, thị phi chi hình bất minh" 名實亂, 是非之形不明 (Chánh danh thiên 正名篇) Danh và thực đảo loạn, việc phải trái không rõ ràng.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tiếng tăm và sự thực về tiếng tăm đó.

▸ Từng từ: 名實

唯實 duy thực

唯實

duy thực

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chỉ biết tới sự thật ở ngoài đời thực.

▸ Từng từ: 唯實

實事 thật sự

實事

thật sự

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Việc có thật xảy ra.

▸ Từng từ: 實事

實力 thực lực

實力

thực lực

phồn thể

Từ điển phổ thông

thực lực, sức mạnh

▸ Từng từ: 實力

實在 thật tại

實在

thật tại

Từ điển trích dẫn

1. Đích thực, không hư giả. ◎ Như: "thật tại đích bổn lĩnh" 實在的本領.
2. Thành thật, chân thật (tính tình). ◎ Như: "vi nhân thật tại" 為人實在.
3. Vững chắc, kiên cố. ◇ Lão tàn du kí 老殘游記續集遺稿: "Thứ nhật tảo khởi, tái đáo đê thượng khán khán, kiến na lưỡng chích đả băng thuyền tại hà biên thượng, dĩ kinh đống thật tại liễu" 次日早起, 再到堤上看看, 見那兩隻打冰船在河邊上, 已經凍實在了 (Đệ thập nhị hồi).
4. Cẩn thận, kĩ, khéo, tốt (công việc, công tác). ◎ Như: "công tác tố đắc ngận thật tại" 工作做得很實在.
5. Dắn chắc, kiện tráng. ◇ Sa Đinh 沙汀: "Long Ca thị cá vô tu đích tứ thập đa tuế đích tráng hán. Khả dĩ thuyết thị bàn tử; đãn tha na hồng hạt sắc đích thân thể, khước bỉ nhậm hà nhất cá bàn tử thật tại" 龍哥是個無須的四十多歲的壯漢. 可以說是胖子; 但他那紅褐色的身體, 卻比任何一個胖子實在 (Đào kim kí 淘金記, Thập lục).
6. Cụ thể, thiết thật. ◇ Ba Kim 巴金: "Ngã nguyện ý nhất điểm nhất tích địa tố điểm thật tại sự tình, lưu điểm ngân tích" 我愿意一點一滴地做點實在事情, 留點痕跡 (Tùy tưởng lục 隨想錄, Tổng tự 總序).
7. Quả thực, quả tình. ◎ Như: "thật tại bất tri đạo" 實在不知道 quả tình không biết gì cả.
8. Thực ra, kì thực. ◎ Như: "tha thuyết tha đổng liễu, thật tại tịnh một đổng" 他說他懂了, 實在并沒懂.

實在

thực tại

phồn thể

Từ điển phổ thông

thực tại, thực tế, ngoài đời

▸ Từng từ: 實在

實學 thật học

實學

thật học

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Điều học hỏi sát với sự thật, không xa vời.

▸ Từng từ: 實學

實情 thật tình

實情

thật tình

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lòng dạ thành thật.

▸ Từng từ: 實情

實惠 thật huệ

實惠

thật huệ

Từ điển trích dẫn

1. Lợi ích thật tế. ◇ Dương Sóc 楊朔: "Giá lưỡng chủng nhân, hảo bỉ âm dương lưỡng cực: nhất cá thị quang minh lỗi lạc, liên sanh mệnh đô bất tự tư; lánh nhất cá ni, yếu hư vinh, yếu thật huệ" 這兩種人, 好比陰陽兩極: 一個是光明磊落, 連生命都不自私; 另一個呢, 要虛榮, 要實惠 (Vãn lương thiên 晚涼天).
2. Có lợi ích thật tế. ◇ Tương Tử Long 蔣子龍: "Bả tiền vãng đại khỏa thủ lí nhất phần, hựu ổn đương, hựu thật huệ" 把錢往大夥手裏一分, 又穩當, 又實惠 (Nhất cá công xưởng bí thư đích nhật kí 一個工廠秘書的日記).

▸ Từng từ: 實惠

實施 thật thi

實施

thật thi

phồn thể

Từ điển trích dẫn

1. Thi hành thật sự, thực hiện. ◎ Như: "chánh sách thật thi tu phù hợp dân ý" 政策實施須符合民意.

實施

thực thi

phồn thể

Từ điển phổ thông

thực thi, tiến hành, thực hiện

▸ Từng từ: 實施

實時 thực thì

實時

thực thì

phồn thể

Từ điển phổ thông

thời gian thực

▸ Từng từ: 實時

實業 thật nghiệp

實業

thật nghiệp

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nghề có ích thật sự trong đời sống.

▸ Từng từ: 實業

實況 thực huống

實況

thực huống

phồn thể

Từ điển phổ thông

tình huống thật

▸ Từng từ: 實況

實現 thật hiện

實現

thật hiện

phồn thể

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Làm cho trở thành sự thật, rõ trước mắt.

實現

thực hiện

phồn thể

Từ điển phổ thông

thực hiện, tiến hành, thi hành

Từ điển trích dẫn

1. Làm cho thành sự thật. ◎ Như: "thật hiện lí tưởng" 實現理想. ◇ Ba Kim 巴金: "Giá thứ phóng vấn Nhật Bổn, ngã thật hiện liễu nhị thập niên đích tâm nguyện, ngã đáo liễu Quảng Đảo" 這次訪問日本, 我實現了二十年的心願, 我到了廣島 (Tham tác tập 探索集, Phóng vấn Quảng Đảo 訪問廣島).

▸ Từng từ: 實現

實用 thật dụng

實用

thật dụng

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Dùng vào sự thật được.

▸ Từng từ: 實用

實習 thật tập

實習

thật tập

phồn thể

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Làm lại nhiều lần trong sự thật cho quen.

實習

thực tập

phồn thể

Từ điển phổ thông

thực tập, rèn luyện, tập luyện

▸ Từng từ: 實習

實虛 thật hư

實虛

thật hư

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thật và không thật. Thật hay không. Đoạn trường tân thanh : » Vương sư dòm đã tỏ tường thực hư «.

▸ Từng từ: 實虛

實行 thật hành

實行

thật hành

phồn thể

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Theo điều đã biết mà làm ra sự thật.

實行

thực hành

phồn thể

Từ điển phổ thông

1. tiến hành, thực hiện, thi hành
2. thực hành, thực tập

▸ Từng từ: 實行

實質 thực chất

實質

thực chất

phồn thể

Từ điển phổ thông

thực chất, bản chất

▸ Từng từ: 實質

實踐 thật tiễn

實踐

thật tiễn

phồn thể

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Bước đi trên sự thật, ý nói sát sự thật.

實踐

thực tiễn

phồn thể

Từ điển phổ thông

thực tiễn, thực tế

▸ Từng từ: 實踐

實錄 thật lục

實錄

thật lục

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ghi chép sự thật xảy ra.

▸ Từng từ: 實錄

實際 thật tế

實際

thật tế

phồn thể

Từ điển trích dẫn

1. Tình hình thật. ◎ Như: "phù hợp thật tế" 符合實際.
2. Cụ thể. ◎ Như: "thật tế hành động" 實際行動.
3. Hợp với sự thật. ◎ Như: "giá chủng tưởng pháp bất thật tế" 這種想法不實際.
4. ★ Tương phản: "biểu diện" 表面, "lí luận" 理論, "lí tưởng" 理想, "khoa đản" 誇誕, "không đỗng" 空洞, "huyễn tưởng" 幻想.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chỉ chung mọi việc có thật.

實際

thực tế

phồn thể

Từ điển phổ thông

thực tế, thực tiễn

Từ điển phổ thông

thực tế

▸ Từng từ: 實際

實驗 thật nghiệm

實驗

thật nghiệm

phồn thể

Từ điển trích dẫn

1. Kiểm đúng với thật tế. ◇ Lỗ Tấn 魯迅: "Cực bình thường đích dự tưởng, dã vãng vãng hội cấp thật nghiệm đả phá" 極平常的豫想, 也往往會給實驗打破 (Thả giới đình tạp văn nhị tập 且介亭雜文二集, Đề vị định thảo nhất 題未定草一).
2. Kinh nghiệm, sự đã trải qua. ◇ Nhan thị gia huấn 顏氏家訓: "Tích tại Giang nam, bất tín hữu thiên nhân chiên trướng; cập lai Hà bắc, bất tín hữu nhị vạn hộc thuyền: giai thật nghiệm dã" 昔在江南, 不信有千人氈帳; 及來河北, 不信有二萬斛船: 皆實驗也 (Quy tâm 歸心).
3. Trong khoa học, dùng các phương pháp thí nghiệm cũng như quan sát để làm sáng tỏ hoặc kiểm chứng một loại lí luận, hiện tượng... nào đó, gọi là "thật nghiệm" 實驗.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Xem thử lại để chắc đúng sự thật.

實驗

thực nghiệm

phồn thể

Từ điển phổ thông

thực nghiệm, thí nghiệm, thử nghiệm

▸ Từng từ: 實驗

實體 thật thể

實體

thật thể

phồn thể

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vật có thật. Cái có thật.

實體

thực thể

phồn thể

Từ điển phổ thông

thực thể, sự tồn tại

▸ Từng từ: 實體

寫實 tả thực

寫實

tả thực

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Viết đúng theo sự thật. Cũng như Tả chân 寫真.

▸ Từng từ: 寫實

忠實 trung thực

忠實

trung thực

phồn thể

Từ điển phổ thông

trung thực, thực thà

▸ Từng từ: 忠實

據實 cứ thật

據實

cứ thật

Từ điển trích dẫn

1. Dựa theo sự thật, căn cứ theo tình hình thật tế.

據實

cứ thực

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Dựa vào sự thật.

▸ Từng từ: 據實

果實 quả thực

果實

quả thực

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đúng sự thật xảy ra.

▸ Từng từ: 果實

樸實 phác thực

樸實

phác thực

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thành thật, không màu mè giả dối.

▸ Từng từ: 樸實

殷實 ân thật

殷實

ân thật

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Giàu có sung túc.

▸ Từng từ: 殷實

現實 hiện thật

現實

hiện thật

Từ điển trích dẫn

1. Sự thật khách quan trước mắt. ◇ Lỗ Tấn 魯迅: "Xử hiện thật chi thế, nhi hữu dũng mãnh phấn đấu chi tài, tuy lũ phấu lũ cương, chung đắc hiện kì lí tưởng" 處現實之世, 而有勇猛奮鬥之才, 雖屢踣屢僵, 終得現其理想 (Phần 墳, Văn hóa thiên chí luận 文化偏至論).
2. Đúng thật, phù hợp với tình huống thật tế. ◇ A Anh 阿英: "Kim quan mô khắc bổn, khắc hội nhân vật, cực vi hiện thật" 今觀摹刻本, 刻繪人物, 極為現實 (Hoa diện tạp kịch 花面雜劇, Đề kí 題記).

現實

hiện thực

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Có thật, căn cứ vào sự thật.

▸ Từng từ: 現實

的實 đích thật

的實

đích thật

Từ điển trích dẫn

1. Đúng như sự thực, xác thật, chân thật.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đúng như sự thực. Đúng là thực.

▸ Từng từ: 的實

真實 chân thật

真實

chân thật

Từ điển trích dẫn

1. Không giả, phù hợp với sự thật khách quan. ◇ Ngô Vĩ Nghiệp 吳偉業: "Thế pháp mộng huyễn, duy xuất thế đại sự, nãi vi chân thật" 世法夢幻, 惟出世大事, 乃為真實 (Tặng Nguyện Vân sư 贈願雲師).
2. Chân tâm thật ý. ◇ Tô Thức 蘇軾: "Huyền Đức tương tử chi ngôn, nãi chân thật ngữ dã" 玄德將死之言, 乃真實語也 (Đông Pha chí lâm 東坡志林, Bại hải bổn 稗海本, Quyển thập).
3. Chính xác, rõ ràng. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Hậu diện ngôn ngữ pha đê, thính bất chân thật" 後面言語頗低, 聽不真實 (Đệ tứ thập ngũ hồi) Những câu sau vì nói nhỏ quá nên nghe không rõ.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Không giả dối.

▸ Từng từ: 真實

確實 xác thực

確實

xác thực

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đúng thật.

▸ Từng từ: 確實

篤實 đốc thật

篤實

đốc thật

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Rất chân thành, không dối trá.

▸ Từng từ: 篤實

結實 kết thật

結實

kết thật

Từ điển trích dẫn

1. Cây kết thành trái hoặc hạt giống.
2. Vững chắc, kiên cố. ◇ Lão Xá 老舍: "Phòng tử cái đắc bất thậm kết thật" 房子蓋得不甚結實 (Tứ thế đồng đường 四世同堂, Nhị 二) Căn nhà nói chung không được vững chắc lắm.
3. Mạnh mẽ, cường kiện.
4. Khẳng định.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cây cỏ đơm trái.

▸ Từng từ: 結實

老實 lão thật

老實

lão thật

Từ điển trích dẫn

1. Thành thật, trung hậu. ◇ Quan Hán Khanh 關漢卿: "Đãi giá nhất cá lão thật đích, hựu phạ tận thế nhi nan thành đối" 待嫁一個老實的, 又怕盡世兒難成對 (Cứu phong trần 救風塵 Đệ nhất chiệp).
2. Đúng phép tắc, có quy củ. ◇ Lí Văn Úy 李文蔚: "Ngã dã chỉ thị bác sái tử, hữu thập ma lão thật bất lão thật" 我也只是博耍子, 有什麼老實不老實 (Yến thanh bác ngư 燕青博魚, Đệ nhị chiết).
3. Thuận tòng, phục tòng.
4. Thật thà, chất phác.
5. Ngớ ngẩn. § Tức "ngu bổn" 愚笨 (nói một cách "nhẹ nhàng"). ◇ Nho lâm ngoại sử 儒林外史: "Phạm Học Đạo thị cá lão thật nhân, dã bất hiểu đắc tha thuyết đích thị tiếu thoại" 范學道是個老實人, 也不曉得他說的是笑話 (Đệ thất hồi).
6. Chỉ văn chương ngay đơ vô vị. ◇ Lí Ngư 李漁: "Từ nhân kị tại lão thật. Lão thật nhị tự, tức tiêm xảo chi cừu gia địch quốc dã" 詞人忌在老實. 老實二字, 即纖巧之仇家敵國也 (Nhàn tình ngẫu kí 閑情偶寄, Từ khúc hạ 詞曲下, Tân bạch 賓白).
7. Chân thật, xác thật.
8. Không khách khí. ◇ Nho lâm ngoại sử 儒林外史: "Chúng nhân đạo: Luận niên kỉ dã thị Chu tiên sanh trưởng, tiên sanh thỉnh lão thật ta bãi" 眾人道: 論年紀也是周先生長, 先生請老實些罷 (Đệ nhị hồi).
9. Bền vững, chắc chắn. § Cũng như "lao thật" 牢實.

老實

lão thực

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thật thà chất phác.

▸ Từng từ: 老實

菓實 quả thật

菓實

quả thật

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Trái cây.

▸ Từng từ: 菓實

虛實 hư thực

虛實

hư thực

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sự thật và không phải sự thật — Chỉ tình hình sự việc.

▸ Từng từ: 虛實

視實 thị thực

視實

thị thực

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhìn xem và chứng nhận sự thật.

▸ Từng từ: 視實

認實 nhận thực

認實

nhận thực

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Bằng lòng coi là sự thật. Truyện Trê Cóc có câu: » Rằng đem dấu trát tra minh, bắt Trê nhận thực tượng hình mới biên «.

▸ Từng từ: 認實

誠實 thành thật

誠實

thành thật

Từ điển trích dẫn

1. Thật thà, trung hậu, thành khẩn, không hư giả. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Chiêu nhân thử thâm hỉ Hậu chủ thành thật, tịnh bất nghi lự" 昭因此深喜後主誠實, 並不疑慮 (Đệ nhất nhất cửu hồi) (Tư Mã) Chiêu vì thế thích Hậu chủ là người thật thà, không nghi ngờ gì nữa.

誠實

thành thực

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thật lòng, không dối trá.

▸ Từng từ: 誠實

證實 chứng thật

證實

chứng thật

phồn thể

Từ điển trích dẫn

1. Chứng minh đúng với sự thật.

證實

chứng thực

phồn thể

Từ điển phổ thông

chứng thực

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhận rằng đúng là sự thật.

▸ Từng từ: 證實

質實 chất thật

質實

chất thật

Từ điển trích dẫn

1. Thật thà, không giả dối. § Cũng như "chất phác" 質樸.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Như Chất phác 質樸.

▸ Từng từ: 質實

首實 thú thực

首實

thú thực

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Khai hết sự thật mà nhận tội. Truyện Trê Cóc : » Gian ngay thú thực thưa qua cho tường «.

▸ Từng từ: 首實

驗實 nghiệm thực

驗實

nghiệm thực

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tìm xét để có bằng cớ về sự thật. Truyện Trê Cóc có câu: » Lệ đầu đòi mấy thầy nha. Cho đi nghiệm thực hậu tra mới tường «.

▸ Từng từ: 驗實

唯實論 duy thực luận

唯實論

duy thực luận

Từ điển trích dẫn

1. Một phái tư tưởng triết học, chủ trương rằng sự vật tồn tại một cách khách quan.

▸ Từng từ: 唯實論

大南實錄 đại nam thực lục

大南實錄

đại nam thực lục

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên một bộ sử đời Nguyễn, chép công việc các chúa Nguyễn và các vua triều Nguyễn.

▸ Từng từ: 大南實錄

藍山實錄 lam sơn thực lục

藍山實錄

lam sơn thực lục

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên một cuốn sách của Hồ Sĩ Dương, danh sĩ thời Lê mạt, chép rõ việc Lê Lợi đánh đuổi quân nhà Minh.

▸ Từng từ: 藍山實錄

避實就虛 tị thật tựu hư

避實就虛

tị thật tựu hư

Từ điển trích dẫn

1. Xem "tị thật kích hư" 避實擊虛.

▸ Từng từ: 避實就虛

避實擊虛 tị thật kích hư

避實擊虛

tị thật kích hư

Từ điển trích dẫn

1. Tránh chỗ có thực lực mà đánh vào chỗ trống (theo binh pháp của "Tôn Tử" 孫子, chương "Hư thực" 虛實). Ý nói đánh địch thì nhắm vào chỗ quân địch để sơ hở, không có phòng bị. ☆ Tương tự: "tị thật tựu hư" 避實就虛, "tị trọng tựu khinh" 避重就輕.

▸ Từng từ: 避實擊虛

大越史記本紀實錄 đại việt sử kí bản kỉ thực lục

大越史記本紀實錄

đại việt sử kí bản kỉ thực lục

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên một bộ sử Việt Nam, chép nối tiếp bộ Đại Việt Sử Kí Bản kỉ tục biên, thuật việc từ đời Lê Thái Tổ 1428 tới đời Lê Cung Hoàng 1527, không rõ tác giả.

▸ Từng từ: 大越史記本紀實錄

黎朝帝王中興功業實錄 lê triều đế vương trung hưng công nghiệp thực lục

黎朝帝王中興功業實錄

lê triều đế vương trung hưng công nghiệp thực lục

phồn thể

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên một cuốn sách của Hồ Sĩ Dương, danh sĩ đời Lê, thuật lại công việc trung hưng của nhà Hậu Lê.

▸ Từng từ: 黎朝帝王中興功業實錄