ⓘ Xem hướng dẫn sử dụng.  
佛 - bật, bột, phất, phật
仿佛 phảng phất
仿佛

phảng phất

Từ điển trích dẫn

1. Thấy không được rõ ràng.
2. Gần giống như.
3. § Cũng viết là 彷彿 hay là 髣髴.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Gần giống như — Ta còn hiểu là qua lại nhẹ nhàng. Hát nói của Nguyễn Khắc Hiếu có câu: » Gặp gió đây ta hỏi một đôi lời. Ta hỏi gió quen ai mà phảng phất « — Hoặc còn hiểu là văng vẳng, nghe xa xa không rõ. Bài Tụng Tây hồ phú của Nguyễn Huy Lượng có câu: » Trước huân phong nghe phảng phất cung đàn, làn thâm thủy muốn vang lên ngũ bái «.

▸ Từng từ: 仿 佛
佛佗 phật đà
佛佗

phật đà

Từ điển trích dẫn

1. Tiếng Hán phiên âm từ chữ "buddha" của tiếng Phạn (sanskrit), có nghĩa là "tỉnh thức, giác ngộ" hoặc "người tỉnh thức, người giác ngộ".

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Phiên âm từ tiếng Phạn, chỉ người tu hành đắc đạo — Cũng chỉ đức Thích-ca Mâu-ni.

▸ Từng từ: 佛 佗
佛前 phật tiền
佛前

phật tiền

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Trước bàn thờ Phật. Đoạn trường tân thanh có câu: » Phật tiền thảm lấp sầu vùi. Ngày pho thủ tự đêm nhồi tâm hương «.

▸ Từng từ: 佛 前
佛剎 phật sát
佛剎

phật sát

Từ điển trích dẫn

1. Thế giới hóa độ của Phật đà. § Cũng như "Phật độ" 佛土. ◇ Vương Duy 王維: "Tại vi trần trung, kiến ức Phật sát" 在微塵中, 見億佛剎 (Tán Phật văn 讚佛文) Trong một vi trần thấy mười vạn Phật độ.
2. Chùa thờ Phật. ◇ Vương An Thạch 王安石: "Đông phủ cựu cơ lưu Phật sát, Hậu đình dư xướng lạc thuyền song" 東府舊基留佛剎, 後庭餘唱落船窗 (Kim lăng hoài cổ 金陵懷古) Nền cũ phủ Đông còn lưu lại dấu vết chùa xưa, Dư âm bài ca "Hậu đình hoa" rớt xuống cửa sổ thuyền.

▸ Từng từ: 佛 剎
佛國 phật quốc
佛國

phật quốc

Từ điển trích dẫn

1. Chỉ đất chỗ Phật ở, chỉ "Thiên Trúc" 天竺, tức Ấn Độ cổ. ◇ Duy Ma Kinh lược sớ 維摩經略疏: "Ngôn Phật quốc giả, Phật sở cư vực, cố danh Phật quốc" 卷一 言佛國者, 佛所居域, 故名佛國 (Quyển nhất).
2. Thế giới do Phật hóa độ. ◇ Đại Bảo Tích Kinh 大寶積經: "Phục thứ, Xá Lợi Phất, bỉ Phật thế giới công đức trang nghiêm, vô lượng Phật quốc tất vô dữ đẳng" 復次, 舍利弗, 彼佛世界功德莊嚴, 無量佛國悉無與等 (Phật sát công đức trang nghiêm phẩm 佛剎功德莊嚴品).
3. Quốc gia lấy Phật giáo làm quốc giáo.
4. Chỉ ngôi chùa. ◇ Đái Thúc Luân 戴叔倫: "Phật quốc tam thu biệt, Vân đài ngũ sắc liên" 佛國三秋別, 雲臺五色連 (Kí thiền sư tự hoa thượng nhân thứ vận 寄禪師寺華上人次韻).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nơi Phật ở. Nước Phật — Củng chỉ nước Ấn Độ, quê hương của đức Phật.

▸ Từng từ: 佛 國
佛土 phật thổ
佛土

phật thổ

phồn & giản thể

Từ điển trích dẫn

1. Nơi Phật ở, nước Phật. ☆ Tương tự: "Phật quốc" 佛國.
2. Đặc chỉ "Tịnh độ" 凈土. ◇ Tuệ Viễn 慧遠: "Ngôn tịnh thổ giả, kinh trung hoặc thì danh Phật sát, hoặc xưng Phật giới, hoặc vân Phật quốc, hoặc vân Phật độ" 言淨土者, 經中或時名佛剎, 或稱佛界, 或云佛國, 或云佛土 (Đại thừa nghĩa chương 大乘義章, Quyển thập cửu).
3. Chỉ chùa Phật.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đất Phật. Chỉ nơi Phật ở — Cũng chỉ nước Ấn Độ, quê hương của Phật.
佛土

phật độ

phồn & giản thể

Từ điển trích dẫn

1. Nơi Phật ở, nước Phật. ☆ Tương tự: "Phật quốc" 佛國.
2. Đặc chỉ "Tịnh độ" 凈土. ◇ Tuệ Viễn 慧遠: "Ngôn tịnh thổ giả, kinh trung hoặc thì danh Phật sát, hoặc xưng Phật giới, hoặc vân Phật quốc, hoặc vân Phật độ" 言淨土者, 經中或時名佛剎, 或稱佛界, 或云佛國, 或云佛土 (Đại thừa nghĩa chương 大乘義章, Quyển thập cửu).
3. Chỉ chùa Phật.

▸ Từng từ: 佛 土
佛堂 phật đường
佛堂

phật đường

Từ điển trích dẫn

1. Điện thờ cúng tượng Phật.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhà thờ Phật. Chùa Phật. Đoạn trường tân thanh có câu: » Đưa nàng đến trước Phật đường. Tam quy ngũ giới cho nàng xuất gia «.

▸ Từng từ: 佛 堂
佛境 phật cảnh
佛境

phật cảnh

Từ điển trích dẫn

1. Cảnh giới của Phật. ◎ Như: "an trụ Phật cảnh" 安住佛境.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nơi Phật ở — Ngôi chùa Phật.

▸ Từng từ: 佛 境
佛子 phật tử
佛子

phật tử

Từ điển trích dẫn

1. Người tin theo đạo Phật.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Người tin theo đạo Phật ( coi như con cái của đức Phật ).

▸ Từng từ: 佛 子
佛宗 phật tông
佛宗

phật tông

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đường lối chánh yếu của đạo Phật.

▸ Từng từ: 佛 宗
佛家 phật gia
佛家

phật gia

Từ điển trích dẫn

1. Phật giáo. ◇ Nho lâm ngoại sử 儒林外史: "Hựu hữu cực đại đích pháp thuyền, chiếu y Phật gia trung nguyên địa ngục xá tội chi thuyết, siêu độ giá ta cô hồn thăng thiên" 又有極大的法船, 照依佛家中元地獄赦罪之說, 超度這些孤魂升天 (Đệ tứ thập nhất hồi).
2. Cảnh giới của Phật bồ tát. ◎ Như: "tịnh độ" 淨土, "tự viện" 寺院 đều có thể gọi là "Phật gia" 佛家. ◇ Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa kinh 大般若波羅蜜多經: "Dục sanh Phật gia nhập đồng chân địa, thường bất viễn li chư thần, Bồ-tát, ưng học Bát-nhã ba-la-mật-đa" 欲生佛家入童真地, 常不遠離諸神, 菩薩, 應學般若波羅蜜多 (Quyển tứ thất cửu, Đệ tam phân Xá-lợi tử phẩm đệ nhị chi nhất 第三分舍利子品第二之一).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Người theo đạo Phật.

▸ Từng từ: 佛 家
佛州 phật châu
佛州

phật châu

Từ điển trích dẫn

1. § Viết tắt của "Phật la lí đạt châu" 佛羅里達州: State of Florida (Mĩ quốc).

▸ Từng từ: 佛 州
佛心 phật tâm
佛心

phật tâm

Từ điển trích dẫn

1. Phật giáo ngữ: Tâm đại từ đại bi của Phật.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lòng giác ngộ, giống như lòng của Phật.

▸ Từng từ: 佛 心
佛戒 phật giới
佛戒

phật giới

Từ điển trích dẫn

1. Điều răn cấm trong đạo Phật.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Điều răn cấm trong đạo Phật.

▸ Từng từ: 佛 戒
佛手 phật thủ
佛手

phật thủ

Từ điển trích dẫn

1. Tức cây "phật thủ cam" 佛手柑, quả to có từng ngón dài từ 10 đến 16 phân như ngón tay.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tay Phật — Tên một thứ trái cây, vỏ mọc dài ra như hình các ngón tay. Ta cũng gọi là trái Phật thủ.

▸ Từng từ: 佛 手
佛敎 phật giáo
佛敎

phật giáo

phồn thể

Từ điển phổ thông

Phật giáo, đạo Phật

▸ Từng từ: 佛 敎
佛教 phật giáo
佛教

phật giáo

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

Phật giáo, đạo Phật

Từ điển trích dẫn

1. Đạo Phật, do Thích-Ca Mâu-Ni sáng lập.
2. Chỉ giáo pháp của Phật, Bồ Tát. ◇ Tây du kí 西遊記: "Na Đại Thánh kiến tính minh tâm quy Phật giáo, Giá Bồ Tát lưu tình tại ý phỏng thần tăng" 那大聖見性明心歸佛教, 這菩薩留情在意訪神僧 (Đệ bát hồi) Đại Thánh đó kiến tính minh tâm theo về với giáo pháp Phật, Bồ Tát này vị tình dốc ý hỏi thần tăng.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Điều dạy bảo của Phật — Đạo Phật.

▸ Từng từ: 佛 教
佛日 phật nhật
佛日

phật nhật

Từ điển trích dẫn

1. Phật đà. § Tỉ dụ Phật pháp từ bi quảng đại có thể giác ngộ chúng sinh như mặt trời rọi sáng khắp nơi. ◇ Giản Văn Đế 簡文帝: "Phật nhật xuất thế, Đồng khiển hoặc sương" 佛日出世, 同遣惑霜 (Đại pháp tụng 大法頌).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chỉ giáo lí nhà Phật ( như mặt trời rọi sáng khắp nơi ).

▸ Từng từ: 佛 日
佛景 phật cảnh
佛景

phật cảnh

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Phong cảnh chùa chiền.

▸ Từng từ: 佛 景
佛果 phật quả
佛果

phật quả

Từ điển trích dẫn

1. Trạng thái giác ngộ hoàn toàn của một đức Phật. Theo các kinh điển thượng thừa Phật giáo thì mỗi một chúng sinh đều có "Phật tính" 佛性 và tu hành chính là chứng ngộ Phật tính đó.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sự thành tựu của việc tu hành, giúp trở thành bậc giác ngộ.

▸ Từng từ: 佛 果
佛樹 phật thụ
佛樹

phật thụ

Từ điển trích dẫn

1. Cây bồ đề. § Tương truyền Thích Ca Mâu Ni ở dưới cây bồ đề đạt được chánh giác, nên gọi "bồ đề thụ" 菩提樹 là "Phật thụ" 佛樹.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cây Phật, một tên gọi cây Bồ Đề ( vì Phật ngồi dưới cây này mà đắc đạo ).

▸ Từng từ: 佛 樹
佛殺 phật sát
佛殺

phật sát

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chùa Phật.

▸ Từng từ: 佛 殺
佛法 phật pháp
佛法

phật pháp

Từ điển trích dẫn

1. Giáo pháp của đức Phật. ◇ Trương Tự Liệt 張自烈: "Thế truyền Hán Minh Đế Vĩnh Bình thập niên, Phật pháp thủy nhập Trung Quốc, phi dã" 世傳漢明帝永平十年, 佛法始入中國, 非也 (Chánh tự thông 正字通, Nhân bộ 人部).
2. Chỉ Phật sự, tức các việc tụng kinh, cầu cúng, cúng dường...

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Giáo lí của Phật, phép Phật, giúp con người giác ngộ.

▸ Từng từ: 佛 法
佛海 phật hải
佛海

phật hải

Từ điển trích dẫn

1. Cảnh giới Phật đà rộng lớn vô biên như biển cả. ◇ Lương Vũ Đế 梁武帝: "Dẫn nhập tuệ lưu, đồng quy Phật hải" 引入慧流, 同歸佛海 (Kim cương bát nhã sám văn 金剛般若懺文).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chỉ giáo lí của Phật ( to lớn như biển ).

▸ Từng từ: 佛 海
佛祖 phật tổ
佛祖

phật tổ

Từ điển trích dẫn

1. Người khai sáng một tông phái đạo Phật.
2. Tiếng kính xưng "Thích Ca Mâu Ni" 釋迦牟尼, được coi là thủy tổ của Phật giáo.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Người khai sáng đạo Phật, tức đức Thích-ca Mâu-ni. » Thỉnh ông Phật tổ A Di « ( Lục Vân Tiên ).

▸ Từng từ: 佛 祖
佛經 phật kinh
佛經

phật kinh

Từ điển trích dẫn

1. Kinh điển Phật giáo, bao quát "kinh" 經, "luật" 律, "luận" 論.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sách vở chứa đựng giáo lí nhà Phật.

▸ Từng từ: 佛 經
佛老 phật lão
佛老

phật lão

Từ điển trích dẫn

1. Phật 佛 và Lão Tử 老子.
2. Phật giáo 佛教 và Đạo giáo 道教.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đức Phật và Lão Tử. Đạo Phật và Đạo Lão.

▸ Từng từ: 佛 老
佛臺 phật đài
佛臺

phật đài

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Bàn thờ Phật — Chùa thờ Phật. » Nén hương đến trước Phật đài « ( Kiều ).

▸ Từng từ: 佛 臺
佛誕 phật đản
佛誕

phật đản

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ngày sinh của Phật ( 8 tháng 4 âm lịch, nay sửa là rằm ).

▸ Từng từ: 佛 誕
佛迹 phật tích
佛迹

phật tích

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Dấu vết của Phật để lại.

▸ Từng từ: 佛 迹
佛門 phật môn
佛門

phật môn

Từ điển trích dẫn

1. Phật giáo.
2. Nhà chùa.
3. ☆ Tương tự: "không môn" 空門, "Phật gia" 佛家.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cửa Phật. Chỉ giáo lí nhà Phật — Cũng chỉ chùa Phật.

▸ Từng từ: 佛 門
哈佛 cáp phật
哈佛

cáp phật

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

trường đại học Harvard của Mỹ

▸ Từng từ: 哈 佛
唸佛 niệm phật
唸佛

niệm phật

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đọc tên Phật lên mà cầu nguyện.

▸ Từng từ: 唸 佛
活佛 hoạt phật
活佛

hoạt phật

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ông Phật sống — Hiệu của vị Lạt-ma, giáo chủ tông phái phật giáo Tây Tạng.

▸ Từng từ: 活 佛
皈佛 quy phật
皈佛

quy phật

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Trở về với Phật, ý nói tu theo Phật.

▸ Từng từ: 皈 佛
佛心宗 phật tâm tông
佛心宗

phật tâm tông

Từ điển trích dẫn

1. Tên khác của "Thiền tông" 禪宗.

▸ Từng từ: 佛 心 宗
佛法僧 phật pháp tăng
佛法僧

phật pháp tăng

Từ điển trích dẫn

1. Chỉ đức Phật, giáo lí của Phật và các tu sĩ đạo Phật. Phật, tức là "Tam bảo" 三寶.
2. Tên loài chim, cũng gọi là "tam bảo điểu" 三寶鳥, có giống ức xanh lam, có giống ức vàng sẫm, phân bố tại Tân Cương, Tây bộ và trong vùng Vân Nam Trung Quốc.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đức Phật, giáo lí của Phật, và các tu sĩ đạo Phật. Phật, Pháp và Tăng tức là Tam bảo.

▸ Từng từ: 佛 法 僧
佛誕日 phật đản nhật
佛誕日

phật đản nhật

Từ điển trích dẫn

1. Ngày lễ kỉ niệm sinh nhật của đức Phật "Thích Ca Mâu Ni" 釋迦牟尼. § Cũng gọi là "Phật đản tiết" 佛誕節.

▸ Từng từ: 佛 誕 日
抱佛脚 bão phật cước
抱佛脚

bão phật cước

Từ điển trích dẫn

1. Ôm chân Phật, chỉ sự hối hận quá muộn. Theo sách "Hoạn du kỉ văn" 宦游紀聞, tại Vân Nam có người suốt đời làm ác, về già mới tới chùa ôm chân Phật xin sám hối.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ôm chân Phật, chỉ sự hối hận quá muộn. Theo sách Hoạn du kí văn, tại Vân Nam có người suốt đời làm ác, về già mới tới chùa ôm chân Phật xin xám hối.

▸ Từng từ: 抱 佛 脚
佛口蛇心 phật khẩu xà tâm
佛口蛇心

phật khẩu xà tâm

Từ điển trích dẫn

1. Miệng người nói nhân đức (như Phật) mà trong lòng ác độc (như rắn). ☆ Tương tự: "khẩu mật phúc kiếm" 口蜜腹劍.

▸ Từng từ: 佛 口 蛇 心
佛罗里达 phật la lý đạt
佛罗里达

phật la lý đạt

giản thể

Từ điển phổ thông

bang Florida của Hoa Kỳ

▸ Từng từ: 佛 罗 里 达
佛羅裡達 phật la lý đạt
佛羅裡達

phật la lý đạt

phồn thể

Từ điển phổ thông

bang Florida của Hoa Kỳ

▸ Từng từ: 佛 羅 裡 達
口佛心蛇 khẩu phật tâm xà
口佛心蛇

khẩu phật tâm xà

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Miệng thì ăn nói từ bi như ông Phật, nhưng trong lòng thì độc ác như loài rắn.

▸ Từng từ: 口 佛 心 蛇
阿彌陀佛 a di đà phật
阿彌陀佛

a di đà phật

Từ điển trích dẫn

1. "A-di-đà" 阿彌陀 dịch âm từ chữ "amita", dạng viết tắt của hai chữ Phạn (sanskrit) là "Amitābha" và "Amitāyus". Amitābha nghĩa là Vô Lượng Quang, ánh sáng vô lượng, Amitāyus là Vô Lượng Thọ, là thọ mệnh vô lượng. A-di-đà là giáo chủ của cõi Cực lạc ("sukhāvatī") ở phương Tây. Phật A-di-đà được tôn thờ trong Tịnh độ tông tại Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam và Tây Tạng, tượng trưng cho Từ bi và Trí huệ.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Hiệu của một đức Phật, có nghĩa là Vô lượng, tức là nhiều lắm, không thể lường được. Còn Phật là một hiệu chỉ chung những người đã đạt ba điều kiện là Tự giác, Giác tha và Giác hạnh viên mãn. Bây giờ A-di-đà Phật được dùng làm tiếng chào nhau của Tăng ni và Phật tử.

▸ Từng từ: 阿 彌 陀 佛
急時抱佛腳 cấp thì bão phật cước
急時抱佛腳

cấp thì bão phật cước

Từ điển trích dẫn

1. Khi gấp mới ôm chân Phật. Tỉ dụ lúc bình thường không lo chuẩn bị, tới khi gặp chuyện bất ngờ mới lo quýnh ứng phó. ☆ Tương tự: "lâm khát quật tỉnh" 臨渴掘井. ◇ Nhị thập tải phồn hoa mộng 二十載繁華夢: "Bình nhật bất tham thần, cấp thì　 bão Phật cước" 平日不參神, 急時抱佛腳 (Đệ cửu hồi).

▸ Từng từ: 急 時 抱 佛 腳
送佛送到西天 tống phật tống đáo tây thiên
送佛送到西天

tống phật tống đáo tây thiên

Từ điển trích dẫn

1. Giúp đỡ người khác thì phải làm cho chu toàn tới nơi tới chốn.

▸ Từng từ: 送 佛 送 到 西 天